ରାମ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ! ଏହି ଦେଶର ଲୋକଙ୍କ ହୃଦୟରେ ମଧ୍ୟ ବାସ କରନ୍ତି ରାମ

Published: Friday, January 5, 2024, 19:43 [IST]

ଦୁନିଆର କୋଣ କୋଣରେ ରାମ । ଲୋକଙ୍କ ହୃଦୟରେ ରାମ । ତେଣୁ ପ୍ରଭୁ ରାମଙ୍କୁ ଲୋକନାଥ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ । ଏହି ଭୂ-ଲୋକ ଏବଂ ସଂସ୍କୃତିରେ ମଧ୍ୟ ରାମ ରହିଛନ୍ତି । ରାମଙ୍କ ପ୍ରଭାବର ମୂଳ ହେଉଛି ରାମ କଥା । ସେଥିପାଇଁ ତ କୁହାଯାଏ ଯେ ରାମଙ୍କ ଠାରୁ ବି ବଡ଼ ରାମ ନାମ । ଏମିତିକି ଆଜି ସାରା ବିଶ୍ୱରେ 300 ରୁ ଅଧିକ ରାମାୟଣ ପ୍ରଚଳିତ ।

ଭାରତ ବ୍ୟତୀତ କାମ୍ବୋଡିଆ, ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ, ନେପାଳ, ଭୁଟାନ, ବାଂଲାଦେଶ, ଚୀନ୍, ମାଲେସିଆ, ଶ୍ରୀଲଙ୍କା, ବାଲି, ଜାଭା, ସୁମାତ୍ରା, ଲାଓସ୍, କାମ୍ପୁଚିଆ ଏବଂ ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଭଳି ଦେଶର ଲୋକ ସଂସ୍କୃତି ଏବଂ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ରାମଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଇଥାଏ । ସେଠାରେ ରାମକଥା ହେବା ସହ ଏବଂ ଗାନ କରାଯାଏ । ପ୍ରଭୁ ରାମଙ୍କ କାହାଣୀ ମଧ୍ୟ ନୃତ୍ୟ ନାଟକରେ ମଧ୍ୟ ମଞ୍ଚସ୍ଥ ହୋଇଥାଏ ।

ରାମ ଏବଂ ତାଙ୍କ କାହାଣୀ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରଚଳିତ । ଭାରତୀୟ ସାହିତ୍ୟ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ବାଲ୍ମିକୀ ରାମାୟଣ ସର୍ବ ପୁରାତନ ରାମାୟଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଏହାକୁ ଉପଜୀବୀ କବିତା ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ଏହା ପରେ ତୁଲସିଦାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ ରାମଚରିତମାନସ କୁ ସ୍ଥାନ ଦିଆଯାଇଛି ।

ଚାଇନାର ରାମକଥା

ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ ଜାତୀୟ କଳା କେନ୍ଦ୍ରରେ ପ୍ରକାଶିତ ଏକ ଆର୍ଟିକିଲ ଅନୁଯାୟୀ ଚାଇନାରେ ରାମାୟଣର ଏକ ଭିନ୍ନ ରୂପ ରହିଛି । ଚାଇନାର ସାହିତ୍ୟରେ ରାମ କଥା ଉପରେ ଆଧାରିତ କୌଣସି ମୌଳିକ ରଚନା ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ରାମାୟଣ ସହ ଜଡିତ ଦୁଇଟି ରଚନା ବୌଦ୍ଧ ଶାସ୍ତ୍ର ତ୍ରିପିଟକ ର ଚାଇନାର ସଂସ୍କରଣରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । 'ଅନାମକମ୍ ଜାତକମ୍' ଏବଂ 'ଦଶରଥା କଥନମ୍' ।

ତୃତୀୟ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଚାଇନିଜ୍ ଭାଷାରେ ଲିଖିତ 'ଅନାମକନ୍ ଜାତକମ୍'ର ଉତ୍ପତ୍ତି ଭାରତୀୟ ରାମାୟଣ ସହିତ ସମାନ । ଯେତେବେଳେ କି 'ଦଶରଥ କଥାନମ୍' ଅନୁଯାୟୀ ରାଜା ଦଶରଥ ଜମ୍ବୁ ଦ୍ୱୀପର ସମ୍ରାଟ ଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ପୁଅର ନାମ ଲୋମୋ (ରାମା) ଥିଲା । ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଣୀଙ୍କ ପୁଅର ନାମ ଲୋ-ମ୍ୟାନ୍ (ଲକ୍ଷ୍ମଣ) । ରାଜକୁମାର ଲୋମୋଙ୍କର ନା-ଲୋ-ୟେନ୍ (ନାରାୟଣ) ର ଶକ୍ତି ଏବଂ ପରାକ୍ରମ ଥିଲା । ସେମାନଙ୍କର 'ସେନ୍' ଏବଂ 'ରା' ନାମକ ଅଲୌକିକ ଶକ୍ତି ଥିଲା । ତୃତୀୟ ରାଣୀଙ୍କ ପୁତ୍ରର ନାମ ନା ପୋ-ଲୋ-ରୋ (ଭରତ) ଏବଂ ଚତୁର୍ଥ ରାଣୀଙ୍କ ପୁଅର ନାମ ଶତୃଘ୍ନ ଥିଲା ।

ତିବ୍ଦତର ରାମକଥା

ତିବ୍ଦତରେ ରାମକଥାକୁ 'କିଂରସ୍-ପୁନ୍ସ-ପା' କୁହାଯାଏ । ସେଠାକାର ଲୋକମାନେ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ବାଲ୍ମିକୀ ରାମାୟଣର ମୁଖ୍ୟ କାହାଣୀ ସହିତ ପରିଚିତ ଥିଲେ । ତୁନ୍-ହୁଆଙ୍ଗ ନାମକ ଏକ ସ୍ଥାନରୁ ତିବ୍ଦତୀୟ ରାମାୟଣର 6 ଟି ପ୍ରତିମା ମିଳିଛି । ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଚୀନରେ ଅବସ୍ଥିତ ତୁନ୍-ହୁଆଙ୍ଗ 787 ରୁ 848 ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ତିବ୍ଦତୀୟମାନଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଥିଲା । ଅନୁମାନ କରାଯାଏ ଯେ ଏହି ଅଣ-ବୌଦ୍ଧ ପାରମ୍ପାରିକ ରାମକଥା ସେହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଇପାରେ ।

ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡର ରାମକଥା

ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡରେ, ରାମାୟଣ, ଭଗବାନ ରାମଙ୍କ କାହାଣୀ, ରାମକିନ୍ ବା ରାମକିଆନ୍ କୁହାଯାଏ । ଏହାର ଅର୍ଥ ରାମଙ୍କର ଖ୍ୟାତି । ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥ ପ୍ରାୟତଃ ବାଲ୍ମିକୀ ରାମାୟଣ ସହିତ ସମାନ, କେବଳ ଏହାର ଚିତ୍ର କିଛି ଅଂଶରେ ଭିନ୍ନ । ଏହାକୁ ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଗ୍ରନ୍ଥର ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଇଛି ।
1238 ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଥାଇ ରାଷ୍ଟ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଥିଲା । ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ନାମ ସ୍ୟାମ୍ ଥିଲା । 13 ତମ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ରାମଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କାହାଣୀର ଅବଶିଷ୍ଟାଂଶ ଅଛି । କିନ୍ତୁ, ରାମ କଥା ଉପରେ ଆଧାରିତ ଉନ୍ନତ ସାହିତ୍ୟ କେବଳ ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଉପଲବ୍ଧ ରହିଛି । ରାଜା ବୋରୋମକୋତ (1732-58 ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ) ଙ୍କ ଶାସନ ସମୟରେ ରାମ କଥାର ଚରିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ରଚନା କରାଯାଇଛି । ଏହା ପରେ, ଯେତେବେଳେ ତାସକିନ୍ (1767-82 ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ) ଥୋନବୁରୀର ସମ୍ରାଟ ହେଲେ, ସେ ରାମାୟଣଙ୍କୁ ଥାଇ ଭାଷାରେ ଗୀତ କରିଥିଲେ, ଯାହାର ଚାରୋଟି ବିଭାଗରେ 2012 ପଦ ଥିଲା । ପୁନଶ୍ଚ, ସମ୍ରାଟ ରାମା ପ୍ରଥଣ (1782-1809 ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ) ଅନେକ କବିଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟରେ ଏକ ରାମାୟଣ ରଚନା କରିଥିଲେ । ଏଥିରେ 50188 ପଦ ଅଛି । ଥାଇ ଭାଷାରେ ଏହା ହେଉଛି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାମାୟଣ ।

ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ଏବଂ କାମ୍ବୋଡିଆର ରାମ କଥା

କାମ୍ବୋଡିଆରେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରୀ ରାମଙ୍କର ନିଜର ଗୁରୁତ୍ୱ ରହିଛି । ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ପରି କାମ୍ବୋଡିଆରେ ରାମାୟଣର ଏକ ସ୍ଥାନୀୟ ସଂସ୍କରଣ ମଧ୍ୟ ଅଛି । ଏହାକୁ 'ରିଏମକାର' କୁହାଯାଏ । ଏଠାରେ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ଏବଂ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ମିଶ୍ରିତ ଅଂଶ ମଧ୍ୟ ମିଳିଥାଏ ।

ଯେତେବେଳେ କି ବିଶ୍ୱର ସର୍ବାଧିକ ମୁସଲମାନ ଜନସଂଖ୍ୟା ବିଶିଷ୍ଟ ଦେଶ ଇଣ୍ଡୋନେସିରେ ମଧ୍ୟ ରାମାୟଣ ଅନେକ ଥର ମଞ୍ଚସ୍ଥ ହୋଇଥାଏ । ଜାଭା, ଇଣ୍ଡୋନେସିଆର ରାମକଥା ଉପରେ ଆଧାରିତ ସର୍ବ ପୁରାତନ ରଚନା ହେଉଛି 'ରାମାୟଣ କାକାୱିନ୍' । କାକଭିନ୍ କାଭି ଭାଷାରେ ରଚନା କରାଯାଇଛି । ଏହା ହେଉଛି ଜାଭା ର ପ୍ରାଚୀନ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଭାଷା । ଏହି ରାମାୟଣରେ ଦେବତା ଏବଂ ଦେବୀଙ୍କ ନାମରେ କିଛି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅଛି । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଭିଏତନାମ, ମିଆଁମାର (ବର୍ମା), ଲାଓସ୍, ନେପାଳ, ମାଲ୍ୟା, ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ଭଳି ଦେଶରେ ରାମାୟଣ କିମ୍ବା ରାମ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କିଛି ଉଦ୍ଧୃତି ସେମାନଙ୍କ ସାଂସ୍କୃତିକ ଗ୍ରନ୍ଥ ଏବଂ ଜାତକ କଥାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।

ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ରାମ ଏବଂ ରାମକଥାର ପ୍ରଭାବ

ଏମିତି ତ, ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ସାହିତ୍ୟିକ ରୂପରେ ରାମ କଥାର କିଛି ନା କିଛି ରୂପ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ବେଲଜିୟମର ପାଦରୀ କାମିଲ ବୁଲକେ ରାମାୟଣ ଦ୍ୱାରା ଏତେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିଲେ ଯେ ସେ ଭାରତ ଆସିଥିଲେ ଏବଂ ଏଠାରେ ରହି ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ବ୍ୟାପିଥିବା 'ରାମକଥା'ର ବିଷୟ ଉପରେ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିଥିଲେ । ବୁଲକେ ତାଙ୍କ ଅନୁସନ୍ଧାନ ପୁସ୍ତକ 'ରାମକଥା ଉତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ବିକାଶ' ରେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ରାମାୟଣ ଏବଂ ରାମକଥାର ଏକ ହଜାରରୁ ଅଧିକ ସଂସ୍କରଣ ଅଛି।

Published On January 5, 2024