ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ-ଜନ ଆରୋଗ୍ୟ ଯୋଜନା: ସାର୍ବଜନୀନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ଦିଗରେ ଭାରତ

ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବାରେ ନିବେଶ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଦେଶର ନାଗରିକମାନେ ଅଧିକ ସ୍ଥିର, ସକ୍ଷମ ଏବଂ ଉତ୍ପାଦନକ୍ଷମ ହୋଇଥାନ୍ତି। ସାର୍ବଜନୀନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କଭରେଜ୍ ଅନ୍ତର୍ଗତ ସବୁଠାରୁ ଦୁର୍ବଳ ପରିବାର ସମେତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୁଲଭ, ଗୁଣାତ୍ମକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରାଯାଇଥାଏ ଯଦ୍ବାରା ସେମାନେ ସୁସ୍ଥ ଏବଂ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଜୀବନଯାପନ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ହୋଇପାରିବେ।

ଭାରତ ସରକାର "ସବକା ସାଥ, ସବକା ବିକାଶ" ଆଭିମୁଖ୍ୟ ସହିତ ସୁଲଭ ସାର୍ବଜନୀନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଉଛନ୍ତି - ଯାହା ଦ୍ଵାରା ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ଉତ୍ତମ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସୁବିଧା ପାଇପାରିବେ ଏବଂ ୨୦୪୭ ସୁଦ୍ଧା ଏକ ବିକଶିତ ଭାରତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହାସଲ କରାଯାଇପାରିବ।

ସାର୍ବଜନୀନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ ଭାରତ ସରକାର ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୩, ୨୦୧୮ ମସିହାରେ ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ - ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜନ ଆରୋଗ୍ୟ ଯୋଜନା (ଏବି-ପିଏମଜେଏୱାଇ) ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ଏହା ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ ସାର୍ବଜନୀନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ଯୋଜନା ଯେଉଁଥିରେ କୋଟି କୋଟି ଦୁର୍ବଳ ଭାରତୀୟ ପରିବାର ଏଥିରେ ପଞ୍ଜିକୃତ ହୋଇଛନ୍ତି ।

ଜାତୀୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ନୀତି ୨୦୧୭ ଭାରତରେ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାର ଅଗ୍ରଗତି, ସାମାଜିକ-ଆର୍ଥିକ ପରିସ୍ଥିତି ବିକଶିତ ହେବା ଏବଂ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ଆହ୍ବାନଗୁଡ଼ିକୁ ସମାଧାନ କରେ। ଏହି ନୀତି ଅନୁଯାୟୀ, ଏବି-ପିଏମଜେଏୱାଇ ହେଉଛି ୨୦୧୮ ମସିହାରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ବୃହତ୍ତର ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନାର ଏକ ସ୍ତମ୍ଭ, ଏହା ଏକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପଦକ୍ଷେପ ଯାହା ବିଶେଷକରି ଗ୍ରାମୀଣ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଦୁର୍ବଳ ବର୍ଗଙ୍କ ପାଇଁ ସମାନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କଭରେଜ୍ ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଇଛି।
ଏବି-ପିଏମଜେଏୱାଇ ହେଉଛି ୨୦୧୮ ମସିହାରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ବୃହତ୍ତର ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଯୋଜନାର ଏକ ସ୍ତମ୍ଭ, ବିଶେଷକରି ଗ୍ରାମୀଣ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଦୁର୍ବଳ ବର୍ଗଙ୍କ ପାଇଁ ସମାନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କଭରେଜ୍ ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଇଥିବା ଏକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପଦକ୍ଷେପ।
ଆୟୁଷ୍ମାନ ଆରୋଗ୍ୟ ମନ୍ଦିର (ଏଏଏମ୍‌) ନିଶ୍ଚିତ କରେ ଯେ, ପ୍ରାଥମିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କ ଘର ପାଖରେ କିମ୍ବା ଫୋନ୍ କଲ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଉପଲବ୍ଧ। ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଡିଜିଟାଲ୍ ମିଶନ୍ (ଏବିଡିଏମ୍‌) ଯାହା ଗ୍ରାମ କ୍ଲିନିକ୍‌ଠାରୁ ବଡ଼ ହସ୍ପିଟାଲ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସୁବିଧାକୁ ଡିଜିଟାଲ୍ ଭାବରେ ସଂଯୋଗ କରେ। ଏହା ଦେଶର ସମନ୍ୱିତ ଡିଜିଟାଲ୍ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଭିତ୍ତିଭୂମି ବିକାଶ କରିବାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି। ଏହା ଡିଜିଟାଲ୍ ରାଜପଥ ମାଧ୍ୟମରେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ଇକୋସିଷ୍ଟମର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶୀଦାରମାନଙ୍କୁ ସଂଯୋଗ କରିଥାଏ।

ଏବି-ପିଏମଜେଏୱାଇ ମାଧ୍ୟମିକ ଏବଂ ତୃତୀୟସ୍ତରୀୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ସେବା ଏବଂ ପଞ୍ଜିକୃତ ସାମାଜିକ-ଆର୍ଥିକ ଭାବରେ ବଞ୍ଚିତ ପରିବାରଗୁଡ଼ିକୁ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଭର୍ତ୍ତି କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ୫ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା କଭରେଜ୍ ପ୍ରଦାନ କରେ, ଯାହା ସେମାନଙ୍କୁ ବିପର୍ଯ୍ୟୟକାଳୀନ ଚିକିତ୍ସା ବିଲ୍ ରୁ ରକ୍ଷା କରେ। ଏହି ଯୋଜନା ପ୍ୟାନେଲରେ ଥିବା ସରକାରୀ ପାଣ୍ଠି ଏବଂ ଘରୋଇ ହସ୍ପିଟାଲଗୁଡ଼ିକରେ ନଗଦହୀନ ଚିକିତ୍ସା ପ୍ରଦାନ କରେ। ଭାରତର ସର୍ବଶେଷ ଅର୍ଥନୈତିକ ସର୍ଭେ (୨୦୨୪-୨୫) ଅନୁଯାୟୀ, ଏହାର ଶୁଭାରମ୍ଭ ପରଠାରୁ, ଏବି-ପିଏମଜେଏୱାଇ ପରିବାରଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ଖର୍ଚ୍ଚରେ ୧.୫୨ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାରୁ ଅଧିକ ସଞ୍ଚୟ କରିବାରେ ସହାୟତା କରଛି।

ଯୋଜନାର ହିତାଧିକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଆୟୁଷ୍ମାନ କାର୍ଡ ଅନୁଯାୟୀ, ୧ ଅକ୍ଟୋବର, ୨୦୨୫ ସୁଦ୍ଧା, ଏବି-ପିଏମଜେଏୱାଇରେ ୪୨ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ପଞ୍ଜୀକୃତ ହୋଇଛନ୍ତି। ୭୦ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ବୟସର ୮୬.୫୧ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ବରିଷ୍ଠ ନାଗରିକଙ୍କୁ ଆୟୁଷ୍ମାନ ବୟ ବନ୍ଦନା (ଭିଭିଏସ୍) କାର୍ଡ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି। ସାରା ଦେଶରେ ୩୩,୦୦୦ରୁ ଅଧିକ ହସ୍ପିଟାଲ - ୧୭,୬୮୫ ସରକାରୀ ଏବଂ ୧୫,୩୮୦ ଘରୋଇ ହସ୍‌ପିଟାଲ- ଏବି-ପିଏମଜେଏୱାଇ ଅଧୀନରେ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ।

ଏହି ଯୋଜନାକୁ ଭାରତ ସରକାର ଏବଂ ସମ୍ପୃକ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ-ଅଞ୍ଚଳ ସରକାରମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାଣ୍ଠି ଯୋଗାଇଥାନ୍ତି, ଉଭୟ କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନର ଖର୍ଚ୍ଚ ବାଣ୍ଟିଥାନ୍ତି। ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ବଜେଟ୍ ଆକଳନ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି, ୨୦୨୫-୨୬ ପାଇଁ ୯୪୦୬ କୋଟି ଟଙ୍କାର ବଜେଟ୍ ଆକଳନ କରାଯାଇଛି।

କୋଭିଡ୍-୧୯ ସମୟରେ, ଭାରତ ସରକାର ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସରକାରୀ ପଦ୍ଧତି ବ୍ୟବହାର କରି ଶୀଘ୍ର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଇଥିଲେ। ମହାମାରୀ ଦର୍ଶାଇଥିଲା ଯେ ଭାରତର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସମସ୍ତ ସ୍ତରରେ ଉତ୍ତମ ସୁବିଧା ଆବଶ୍ୟକ - ସ୍ଥାନୀୟ କ୍ଲିନିକ୍ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପ୍ରମୁଖ ହସ୍ପିଟାଲ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ। ଏହି ବ୍ୟବଧାନକୁ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ, ୨୦୨୧-୨୨ ବଜେଟର ଅଂଶ ଭାବରେ ୨୫ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୧ ମସିହାରେ ପିଏମ୍-ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଭିତ୍ତିଭୂମି ମିଶନ (ପିଏମ- ଏବିଏଚଆଇଏମ୍) ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା।

ପିଏମ୍-ଏବିଏଚ୍ଆଇଏମର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ସହର ଏବଂ ଗ୍ରାମ ଉଭୟରେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଭିତ୍ତିଭୂମି, ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଗବେଷଣାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବଧାନକୁ ଦୂର କରିବା, ଯାହା ଦ୍ଵାରା ଭାରତ ଭବିଷ୍ୟତର ମହାମାରୀକୁ ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବରେ ପରିଚାଳନା କରିପାରିବ। ଏହା ୨୦୦୫ ପରଠାରୁ ଭାରତର ସର୍ବବୃହତ ସାର୍ବଜନୀନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଯୋଜନା, ଯାହାର ମୋଟ ବଜେଟ ୨୦୨୧-୨୦୨୬ ଅବଧି ପାଇଁ ୬୪,୧୮୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ଅଟେ। ଏହି ପରିମାଣରୁ ୫୪,୨୦୫ କୋଟି ଟଙ୍କା ରାଜ୍ୟସ୍ତରୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପାଇଁ ଆବଣ୍ଟିତ ହୋଇଛି, ଯେତେବେଳେ ୯,୩୪୦ କୋଟି ଟଙ୍କା କେନ୍ଦ୍ରୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପାଇଁ ରହିଛି। ଏହା ଦେଶବ୍ୟାପୀ ଭାରତର ହସ୍ପିଟାଲ, କ୍ଲିନିକ୍ ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଗବେଷଣା ସୁବିଧାଗୁଡ଼ିକୁ ଉନ୍ନତ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ୫-ବର୍ଷୀୟ ଯୋଜନା, ଯାହା ଦେଶକୁ ଭବିଷ୍ୟତର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତି ପାଇଁ ଭଲ ଭାବରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବ। ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ୨୦୨୨-୨୩ ଏବଂ ୨୦୨୪-୨୫ ମଧ୍ୟରେ, ରାଜ୍ୟ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକ ମିଳିତ ଭାବରେ ଆୟୁଷ୍ମାନ ଆରୋଗ୍ୟ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକର ବିକାଶ ଏବଂ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ୫,୦୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କାରୁ ଅଧିକ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିଛନ୍ତି।

ଏବି-ପିଏମଜେଏୱାଇ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ ଯେ, ସମାଜର ଦୁର୍ବଳ ବର୍ଗମାନେ ଗୁଣାତ୍ମକ ଏବଂ ସୁଲଭ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ପାଇପାରିବେ, ଏବଂ ଆୟୁଷ୍ମାନ ଆରୋଗ୍ୟ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାଥମିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ଲୋକଙ୍କ ଘର ନିକଟକୁ ଆଣିଥାଏ। ଆଭା (ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଆକାଉଣ୍ଟ) ଯୋଜନା ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକଙ୍କୁ ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ରରେ ସେମାନଙ୍କର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ରେକର୍ଡକୁ ସୁଗମ ଭାବରେ ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ଏକ ଅନନ୍ୟ ଡିଜିଟାଲ୍ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପରିଚୟପତ୍ର ପ୍ରଦାନ କରେ। ପିଏମ-ଏବିଏଚଆଇଏମ୍ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ଭିତ୍ତିଭୂମିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରେ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଗୁଣାତ୍ମକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ପ୍ରଦାନ କରିପାରିବ ଏବଂ ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଉପଯୁକ୍ତ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଇପାରିବେ। ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ପରିବାର କଲ୍ୟାଣ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଅଧୀନରେ ଏହି ଯୋଜନାଗୁଡ଼ିକ ସୁଲଭ, ଉଚ୍ଚ ଗୁଣବତ୍ତା ଏବଂ ବ୍ୟାପକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ପ୍ରଦାନ କରେ, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସାର୍ବଜନୀନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କଭରେଜ୍ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ।