ସାମୁଦାୟିକ ଭାଗିଦାରୀ ଆଣିଛି ଦିଲ୍ଲୀ ସରକାରୀ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ

ଦିଲ୍ଲୀ ସରକାର ନିଜର 'ସ୍ୱରାଜ ଏବଂ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ' ନୀତିରେ ପ୍ରତିବଦ୍ଧ । ଏକ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ, ଜନ କଲ୍ୟାଣର ସମସ୍ତ ଯୋଜନାରେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସକ୍ରିୟ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ହେବା ଉଚିତ ଏବଂ ସେହି ସମୟରେ ଫଳାଫଳ ବିଷୟରେ ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱର ଭାବନା ରହିବା ଉଚିତ୍ ।

By Baibhav Srivastav

Published: Saturday, October 8, 2022, 18:56 [IST]

'ଶିକ୍ଷା' ହେଉଛି ମାନବିକତାର ଆଧାର । ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିର ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଗଠନ ସହିତ ଶିକ୍ଷା ତାଙ୍କ ପରିବାର, ସମାଜ ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ପରିଚୟ ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ । ମାନ୍ୟବର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଅରବିନ୍ଦ କେଜ୍ରିୱାଲ ଏବଂ ଉପମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ତଥା ଶିକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ମନୀଷ ସିସୋଦିଆଙ୍କ ଉତ୍ତମ ମାର୍ଗଦର୍ଶନରେ ଦିଲ୍ଲୀରେ 'ଆମ୍ ଆଦମୀ ପାର୍ଟି' ସରକାର ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି । ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରରେ ବିଦ୍ୟାଳୟ ପରିଚାଳନା କମିଟି (ଏସଏମସି) କୁ ମଜବୁତ କରିବାରେ AAP ସରକାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଏହାର ନିରନ୍ତର ପ୍ରୟାସରେ ସମସ୍ତ ଏସଏମସି ସଦସ୍ୟ ନିଜ ନିଜ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦିଲ୍ଲୀର ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାର ମଶାଲ ବାହିନୀ ହୋଇପାରିଛନ୍ତି ।

ମାଗଣା ଏବଂ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଶିଶୁ ଶିକ୍ଷା ଆଇନ ବିଲ୍, 2009 (RTE 2009) ଅଧୀନରେ ଏହି କମିଟି ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଗଠନ କରାଯାଇଛି । 2010 ରେ, ଏହି ବିଲ୍ ର ଧାରା 21 ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତର ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟରେ ସାମୁଦାୟିକ ଭାଗିଦୀରୀ ଏବଂ ମାଲିକାନା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ SMC ଗଠନ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା । କିନ୍ତୁ, ଏହି କମିଟିର କାର୍ଯ୍ୟ ସ୍ତର ଏବଂ ସଫଳତା ଦିଲ୍ଲୀରେ ଦେଖାଯାଉଛି । ଏହି କମିଟି ଏକ 'ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବୀ ସଂଗଠନ' ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଏସଏମସିର ସମସ୍ତ ସଦସ୍ୟ ବିନା କୌଣସି ଲାଭରେ କମିଟିର କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସେମାନଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଭାବରେ ପାଳନ କରନ୍ତି ।

ଦିଲ୍ଲୀ ସରକାର ନିଜର 'ସ୍ୱରାଜ ଏବଂ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ' ନୀତିରେ ପ୍ରତିବଦ୍ଧ । ଏକ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ, ଜନ କଲ୍ୟାଣର ସମସ୍ତ ଯୋଜନାରେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସକ୍ରିୟ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ହେବା ଉଚିତ ଏବଂ ସେହି ସମୟରେ ଫଳାଫଳ ବିଷୟରେ ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱର ଭାବନା ରହିବା ଉଚିତ୍ । ଏହା SMC କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଛି, ଯେଉଁ କାରଣରୁ ବିଦ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକର ଅବସ୍ଥା ଏବଂ ଦିଲ୍ଲୀର ସମଗ୍ର ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ବ୍ୟାପକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଛି । AAP ନେତା ତଥା ବିଧାୟକ ଶ୍ରୀମତୀ ଅତିଶି ସିଂଙ୍କ ନିରନ୍ତର ତଥା ଜୋରଦାର ଉଦ୍ୟମ ଯୋଗୁଁ SMC ର ଏକୀକରଣ ଏବଂ ପୁନଃ ନିର୍ମାଣ ସମ୍ଭବ ହୋଇଛି ।

ଶିକ୍ଷାର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଏକ ବ୍ୟାପକ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି । ଏକ ଉନ୍ନତ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାର ସମ୍ଭାବନାକୁ ଦେଶ ତଥା ଦେଶ ବାହାରେ ଥିବା ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଥାଏ ଏବଂ ଏହା ପରେ କମିଟି ଏହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବାରେ ସହଯୋଗ କରିଥାଏ । ଏହି କମିଟି ଦିଲ୍ଲୀର ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି । ଏହା 1500 ରୁ ଅଧିକ ବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରଶାସନ, ପିଲା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କ ସହ ସମନ୍ୱୟ ରକ୍ଷା କରୁଛି, ଯାହା ବହୁତ ଭଲ ଫଳାଫଳ ଦେଖାଉଛି । ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିକୁ ନେଇ କମିଟି ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତିକୁ ମଧ୍ୟ ହ୍ରାସ କରୁଛି । କମିଟିର ସଦସ୍ୟମାନେ ଅନୁପସ୍ଥିତ ଛାତ୍ରଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଇ ଅଭିଭାବକ ଏବଂ ପିଲାମାନଙ୍କ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ଅନୁପସ୍ଥିତିକୁ ହ୍ରାସ କରିବାରେ ସଫଳ ହୋଇଛନ୍ତି । ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପିଲାମାନଙ୍କର ନାମଲେଖା ବୃଦ୍ଧିରେ କମିଟି ମଧ୍ୟ ସକ୍ରିୟ ଅଛି । ଏଥିପାଇଁ ସଦସ୍ୟମାନେ ନିୟମିତ ଜନସମ୍ପର୍କ ରଖନ୍ତି ଏବଂ ସମୟ ସମୟରେ ସଚେତନତା ଅଭିଯାନ ମଧ୍ୟ ଚଳାନ୍ତି ।

ଫଳସ୍ୱରୂପ, 2015 ମସିହାରେ, ଯେଉଁଠାରେ 15 ଲକ୍ଷ ଛାତ୍ର ଥିଲେ, 2022 ମସିହାରେ ସେମାନଙ୍କର ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟ 18.5 ଲକ୍ଷକୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି । ଏହା ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଛି ଯେ 2015 ଠାରୁ ପିତାମାତାଙ୍କ ସହ SMC ର ନିରନ୍ତର ଯୋଗାଯୋଗ ହେତୁ ସେମାନେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ମେଗା PTM ରେ ପହଞ୍ଚୁଛନ୍ତି ଯାହା ପ୍ରାୟତଃ ଶିକ୍ଷା ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ (DOE) ଦ୍ୱାରା ସଂଗଠିତ ହୋଇଥାଏ । ବିଦ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ସମ୍ବନ୍ଧରେ କମିଟି ଦ୍ୱାରା ନିରନ୍ତର ମନିଟରିଂ ଏବଂ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରୟାସ କରାଯାଉଛି । ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଭୋଜନ ହେଉ କିମ୍ବା ନିରାପତ୍ତା, ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରସଙ୍ଗ କିମ୍ବା ଆତ୍ମରକ୍ଷା ପାଇଁ ବାଳିକା ଛାତ୍ରମାନଙ୍କ ତାଲିମ - କମିଟି ଏସବୁ ପ୍ରତି ବିଶେଷ ଧ୍ୟାନ ଦେଇଥାଏ । କମିଟିର ସଦସ୍ୟମାନେ ପିଲାମାନଙ୍କର ଭାବନା ଏବଂ ନିରାପତ୍ତା, ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ଯୌନ ନିର୍ଯ୍ୟାତନା ଆଇନର ସୁରକ୍ଷା ବିଷୟରେ ସଚେତନତା, POCSO-2012 କମିଟିର କାର୍ଯ୍ୟ ଯୋଜନାର ଏକ ଅଂଶ ।

ଏହି କମିଟି ମଧ୍ୟ ଦିଲ୍ଲୀ କମିଶନ ଫର ପ୍ରୋଟେକସନ ଅଫ୍ ଚାଇଲ୍ଡ ରାଇଟ୍ସ (ଡିସିପିସିଆର) ଏବଂ ପ୍ରଥମ୍, ସାଝା, ସଚ୍ଚି-ସହେଲି ଇତ୍ୟାଦି ବେସରକାରୀ ଅନୁଷ୍ଠାନରୁ ସମୟକ୍ରମେ ସହଯୋଗ ନେଇଥାଏ । SMC ସଦସ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଶିକ୍ଷକମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ କରନ୍ତି, ମତାମତ ଦିଅନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ନିୟମିତତା ଏବଂ କ୍ଲାସ୍ ଉପରେ ନଜର ରଖନ୍ତି, ଯାହା ପିଲାମାନଙ୍କର ଫଳାଫଳରେ ବହୁତ ସହାୟକ ହୋଇଛି ।

କମିଟିକୁ ନେଇ କେତେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି :

କମିଟି ପ୍ରତି ମାସରେ ଅତି କମରେ ଦୁଇଥର ବୈଠକ କରିବ ।
ଯଦି ଗୋଟିଏ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଦୁଇଟି ସିଫ୍ଟ ଚାଲୁଥାଏ, ତେବେ ଉଭୟ ସିଫ୍ଟର SMC ର ମିଳିତ ବୈଠକ ଦୁଇ ମାସରେ ଥରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବ । କମିଟି ସଦସ୍ୟମାନେ ଯେକୌଣସି ସମୟରେ ବିଦ୍ୟାଳୟ ପରିଦର୍ଶନ କରିପାରିବେ ଏବଂ ବିଦ୍ୟାଳୟର କାର୍ଯ୍ୟର ତଦାରଖ କରିପାରିବେ ।
କମିଟି ସଦସ୍ୟମାନେ ଯେକୌଣସି ସମୟରେ ଛାତ୍ର ଏବଂ ଶିକ୍ଷକ ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ସମ୍ବୋଧିତ କରିପାରିବେ ।
କମିଟିର ସଦସ୍ୟମାନେ ବିଦ୍ୟାଳୟର ରେକର୍ଡଗୁଡିକ ଯାଞ୍ଚ କରିପାରିବେ ଏବଂ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଉପଯୁକ୍ତ ରେକର୍ଡ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ପ୍ରଧାନ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେବ ।
କମିଟିର ସଦସ୍ୟମାନେ ବିଦ୍ୟାଳୟର ପ୍ରଧାନଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଖର୍ଚ୍ଚ ବିଷୟରେ ପଚାରି ବୁଝିପାରିବେ । କମିଟି ବିଦ୍ୟାଳୟର ସାମାଜିକ ଅଡିଟ୍ ଦାବି କରିପାରିବ ।
ଅନିୟମିତତା ପାଇଁ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ କମିଟି ଏକ 'କାରଣ ଦର୍ଶାଅ ନୋଟିସ୍' ଦେଇପାରେ । ଛାତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତି ଏକାଡେମିକ୍ ଆଗ୍ରହ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କମିଟି ଯେକୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିପାରିବ, ଯାହାର ମୂଲ୍ୟ SMC ପାଣ୍ଠିରୁ ପୂରଣ ହେବ ।

ଦିଲ୍ଲୀ ସରକାର ଶିକ୍ଷାକୁ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦେଉଛନ୍ତି ଏବଂ ଏହି ଯୋଜନାଗୁଡିକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା ପାଇଁ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ ଅଧୀନରେ 'ବିଦ୍ୟାଳୟ ପରିଚାଳନା କମିଟି' କୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରୁଛନ୍ତି । ଏହା ଶିକ୍ଷାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଏବଂ ଫଳାଫଳ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସେତୁ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି । ଗତ 6-7 ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟାଳୟର ବିକାଶ ପାଇଁ କମିଟି ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଶଂସନୀୟ । ତଥାପି, କମିଟି ବିଶ୍ୱାସ କରେ ଯେ 'ସାମାଜିକ ଅଂଶଗ୍ରହଣ' ତଥାପି ଅଧିକ ପରିଶ୍ରମ ଆବଶ୍ୟକ କରେ । ଏହି ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ହୃଦୟଙ୍ଗମ କରି ଦିଲ୍ଲୀ ସରକାର ଅକ୍ଟୋବର 2021 ରେ 'ପ୍ୟାରେଣ୍ଟସ୍ ସମ୍ବାଦ' ନାମକ ଏକ ଯୋଜନା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଏହା ଅଧୀନରେ 'ସ୍କୁଲ ମିତ୍ର' ଏବଂ 'କମିଟି ସଦସ୍ୟ' ବିଦ୍ୟାଳୟର ସ୍ୱାର୍ଥରେ ଅଭିଭାବକମାନଙ୍କ ସହ ମିଶି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ ଏବଂ ପରସ୍ପର ସହ ନିୟମିତ ଯୋଗାଯୋଗରେ ରହିବେ । 'ପିତାମାତା ସମ୍ୱାଦ ଯୋଜନା' ଅଧୀନରେ ସରକାର ସାମାଜିକ ଅଂଶଗ୍ରହଣକୁ ଅଧିକ ଉତ୍ସାହିତ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛନ୍ତି ।

କମିଟିର ପ୍ରାୟ 14,000 ସଦସ୍ୟ ଏବଂ 22,000 'ସ୍କୁଲ-ମିତ୍ର', 36,000 କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ସହିତ, 18.5 ଲକ୍ଷ ଛାତ୍ର ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କ ସହିତ ନିୟମିତ ଭାବରେ ବିଦ୍ୟାଳୟର ବିକାଶ, ଅଧ୍ୟୟନ-ଶିକ୍ଷାଦାନ ଇତ୍ୟାଦି ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରନ୍ତି । ତେଣୁ, ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ବିକାଶର ବିଭିନ୍ନ ଦିଗ ବିଷୟରେ ଜନସାଧାରଣ ଅବଗତ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ଏହି ଉପାୟରେ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ବିକାଶର ସମଗ୍ର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଉପରେ ଦିଲ୍ଲୀ ସରକାର ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବେ ।

Published On October 8, 2022