ଜି-20 ସମ୍ମିଳନୀ କଣ ? କେଉଁ ସଦସ୍ୟ କରନ୍ତି କାର୍ଯ୍ୟ ? କ’ଣ ଏହାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ? ଜାଣନ୍ତୁ, ସବୁକିଛି...

What is G-20: ଆସନ୍ତା 9 ଏବଂ 10 ତାରିଖ, ଦୁଇ ଦିନ ଜି-20 ଭାରତର ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ସ୍ଥିତ ପ୍ରଗତୀ ମୈଦାନରେ ଆୟୋଜିତ ହେବାକୁ ଜି-20 ସମ୍ମିଳନୀ । ଚଳିତଥର ଭାରତ ଏହାର ଆୟୋଜକ ସାଜିଥିବା ବେଳେ ଏଥିରେ ବିଶ୍ୱର ଅନେକ ବଡ଼ ବଡ଼ ନେତା ସାମିଲ ହେବେ । ବିଭିନ୍ନ ଦେଶ ମୁଖ୍ୟଙ୍କ ସହ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବୈଠକ କରିବେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦି । ତେବେ ଏହା ହେଉଛି ଭାରତରେ ପ୍ରଥମ ବଡ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସମ୍ମିଳନୀ । ଯାହା ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ପ୍ରସ୍ତୁତି ଚାଲିଥିଲା ​।

ଏବେ ଆପଣଙ୍କ ମନରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଥିବା ଯେ, କଣ ଏହି ଜି-20 ସମ୍ମିଳନୀ, କାହିଁକି ଏହାର ଆୟୋଜନ କରାଯାଏ । କିଏ ଏହାର ମୁଖ୍ୟ । କେଉଁମାନେ ଏଥିରେ କାମ କରନ୍ତି । ତେବେ ଆପଣଙ୍କ ମନରେ ଉଠୁଥିବା ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଆମେ ଏହି ଆର୍ଟିକିଲରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଜଣାଇବୁ ।

ଜି-20 ସମ୍ମିଳନୀ କଣ ?

ସର୍ବପ୍ରଥମେ, ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା G20 କିପରି ଗଠନ ହେଲା ? ଏହା ପ୍ରକୃତରେ G8 ଦେଶର ଏକ ବିସ୍ତାର । ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଏକ G-7 ଗୋଷ୍ଠୀ ଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ କାନାଡା, ଆମେରିକା, ଜର୍ମାନୀ, ଇଟାଲୀ, ଫ୍ରାନ୍ସ, ଜାପାନ ଏବଂ ବ୍ରିଟେନ ଏହାର ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ । କିନ୍ତୁ, ସେ 1998 ରେ ଋଷରେ ଏହି ଗୋଷ୍ଠୀରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ।

କିନ୍ତୁ, 1999 ପୂର୍ବରୁ, ଏସିଆ କିଛି ବର୍ଷ ଧରି ଅର୍ଥନୈତିକ ସଙ୍କଟର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଏହା ପରେ ଜର୍ମାନୀର ବର୍ଲିନରେ G8 ବୈଠକରେ G20 ଗଠନ ହୋଇଥିଲା । 2007 ମସିହାରେ, ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ଇକୋନୋମିକ୍ ସଙ୍କଟ ପରେ ଜି-20 ଫୋରମ୍ ହେଡସ୍ ଅଫ୍ ଷ୍ଟେଟ୍ ସ୍ତରରେ କରାଯାଇଥିଲା । ପରେ 2008 ମହିହାରେ ଜି-20 ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହାର ପ୍ରଥମ ବୈଠକ ଆମେରିକାର ୱାଶିଂଟନ୍ ଡିସିରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା । ଚଳିତଥର ଭାରତରେ 18ତମ ଜି -20 ସମ୍ମିଳନୀ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବାକୁ ଯାଉଛି । ଏହା ପୂର୍ବରୁ 17ତମ ଗତବର୍ଷ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆର ବାଲି ସହରରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା ।

ଜି-20 ଶିଖର ସମ୍ମିଳନୀର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କଣ ?

ଜି -20 ଶିଖର ସମ୍ମିଳନୀର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ବିଶ୍ୱର ଅଗ୍ରଣୀ ଅର୍ଥନୈତିକ ଦେଶଗୁଡିକର ଏକ ସମ୍ମିଳନୀ, ଯେଉଁଠାରେ ସଦସ୍ୟ ଦେଶମାନେ ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି, ଅର୍ଥ, ବ୍ୟବସାୟ, ପୁଞ୍ଜି ବିନିଯୋଗ ଏବଂ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସହିତ ଜରୁରୀ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରନ୍ତି । ବିଶ୍ୱ ଜିଡିପିରେ ଜି-20 ଦେଶର ଅଂଶ ପ୍ରାୟ 85% ଅଟେ । ଏଥିସହ ଏହା ବିଶ୍ୱର ମୋଟ ଉତ୍ପାଦନର 80% ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବାଣିଜ୍ୟ ଗୋଷ୍ଠୀର 75% ଅଟେ ।

କେବେ ଏବଂ କେଉଁଠାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା ଜି-20 ଶିଖର ସମ୍ମିଳନୀ ?

ଏହା ନୁହେଁ ଯେ ଏହି ବୈଠକ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ । 2008 ରେ ଏହାର ଗଠନ ହେବାର 15 ବର୍ଷ ପରେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ଏହାର 18 ତମ ସମ୍ମିଳନୀ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବାକୁ ଯାଉଛି । ଏହାର ପ୍ରଥମ ସମ୍ମିଳନୀ 14-15 ନଭେମ୍ବରରେ ଆମେରିକାର ୱାଶିଂଟନ୍ ଠାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା, ଦ୍ୱିତୀୟ ସମ୍ମିଳନୀ 2009 ରେ 2 ଏପ୍ରିଲରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହା ପରେ, 2009 ମସିହାରେ ସେପ୍ଟେମ୍ବର 24-25 ରେ ଆମେରିକାର ପିଟ୍ସବର୍ଗରେ ତୃତୀୟ G20 ସମ୍ମିଳନୀ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା । ଚତୁର୍ଥ ସମ୍ମିଳନୀ 26-27 ଜୁନ୍ 2010 ରେ କାନାଡାର ଟରୋଣ୍ଟୋରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା, 11-12 ନଭେମ୍ବର 2010 ରେ ଦକ୍ଷିଣ କୋରିଆର ସିଓଲରେ ପଞ୍ଚମ ସମ୍ମିଳନୀ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା, ଷଷ୍ଠ ସମ୍ମିଳନୀ ଫ୍ରାନ୍ସର କାନ୍ସରେ 3 ଏବଂ 4 ନଭେମ୍ବର 2011 ରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା ।

2012 ରେ ଜୁନ୍ 18 ଏବଂ 19 ରେ ମେକ୍ସିକୋରେ ଜି-20 ର ସପ୍ତମ ଶିଖର ସମ୍ମିଳନୀ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଏହା ପରେ ଚଳିତ ବର୍ଷ ଋଷରେ ଅଷ୍ଟମ ଶିଖର ସମ୍ମିଳନୀ ହୋଇଥିଲା । ନବମ ସମ୍ମିଳନୀ 15-16 ନଭେମ୍ବର 2014 ରେ ପିଟ୍ସବର୍ଗରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା । 15-16 ନଭେମ୍ବର 2015 ରେ ତୁର୍କୀରେ ଦଶମ ସମ୍ମିଳନୀ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା । 2016 ମସିହାରେ ଚାଇନାରେ 4-5 ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ ଏକାଦଶ ସମ୍ମିଳନୀ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା ।

G20 ର ଦ୍ୱାଦଶ ଶିଖର ସମ୍ମିଳନୀ 2017 ରେ ଜୁଲାଇ 7-8 ରେ ଜର୍ମାନୀର ହାମବର୍ଗରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହାର 13 ତମ ସମ୍ମିଳନୀ 2018 ରେ 1 ଡିସେମ୍ବର 2018 ରେ ଆର୍ଜେଣ୍ଟିନାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା । ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ସମ୍ମିଳନୀ ଓସାକାରେ 28-29 ଜୁନ୍ 2019 ରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା ।

ଭିଡିଓ କନଫରେନ୍ସିଂ ମାଧ୍ୟମରେ 21 ଏବଂ 22 ନଭେମ୍ବରରେ କରୋନା ସମୟରେ ସାଉଦି ଆରବରେ 2020 ରେ ପଞ୍ଚଦଶ ସମ୍ମିଳନୀ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହା ପରେ, 2021 ମସିହାରେ 30-31 ଅକ୍ଟୋବରରେ ଇଟାଲୀର ରୋମରେ 16 ତମ ସମ୍ମିଳନୀ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା । 2022 ମସିହାରେ 15-16 ନଭେମ୍ବରରେ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆରେ 17 ତମ ସମ୍ମିଳନୀ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା । ଏବେ ଆସନ୍ତା 9 ଓ 10 ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ ଭାରତରେ 18ତମ ଜି-20 ସମ୍ମିଳନୀ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବାକୁ ଯାଉଛି । 2024 ରେ ବ୍ରାଜିଲରେ 19ତମ ସମ୍ମିଳନୀ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇପାରେ ।

ଜି-20 ର କେଉଁ ଶକ୍ତି ରହିଛି ?

ଯଦି ଜି-20 ଅଧିକାରୀଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବା, ତେବେ ଜାତିସଂଘ ପରେ ଏମାନଙ୍କ ପାଖରେ କୌଣସି ବୈଧ କ୍ଷମତା ନାହିଁ । କିମ୍ବା କୌଣସି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣ କରିବା ପାଇଁ ଏହାର ସଦସ୍ୟ ଦେଶମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଆଇନଗତ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକତା ନାହିଁ ।

ମୁଖ୍ୟତଃ ଆପଣ ଏହା ବୁଝି ନିଅନ୍ତୁ ଯେ, ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ମଜବୁତ ଏବଂ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ G20 ସଦସ୍ୟ ଓ ଦେଶମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଆଲୋଚନା ହେଉଛି । ଏଥିରେ ଶିକ୍ଷା, ରୋଜଗାର ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ମୂଲ୍ୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଭଳି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଏ ।

ଏହାର ମୁଖ୍ୟାଳୟ କିମ୍ବା ସଚିବାଳୟ ନାହିଁ । ଜି-20 ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଟ୍ରାଇକା ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥିର ହୋଇଛି ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସମ୍ମିଳନୀ ବର୍ତ୍ତମାନର, ଅତୀତ ତଥା ଭବିଷ୍ୟତର ମୁଖ୍ୟମାନଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ଆୟୋଜିତ ହୋଇଛି, ସହଜ ଭାଷାରେ, ଏଥର ଟ୍ରାଇକା ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ, ଭାରତ ଏବଂ ବ୍ରାଜିଲ ଅଛି ।

ଚଳିତଥର ଜି-20ରେ ସାମିଲ ହେବେ କେଉଁ ବିଶ୍ୱ ନେତା ?

ଜି-20 ସମ୍ମିଳନୀରେ ଚୀନ୍ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଲି କ୍ୱାଙ୍ଗ ଚୀନ୍କୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିବେ । ଚୀନ୍ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ସି ଜିନ୍ପିଙ୍ଗ ଯୋଗଦେବେ ନାହିଁ ବୋଲି ଚୀନ୍ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି । ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଦାୟିତ୍ୱ ନେବା ପରେ ପ୍ରଥମ ଥର ଭାରତ ଗସ୍ତ କରିବେ ଋଷି ସୁନକ୍ । ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଆନ୍ଥୋନୀ ଆଲବାନିଜ ସମ୍ମିଳନୀରେ ସାମିଲ ହେବେ । କାନାଡା ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜଷ୍ଟିନ୍ ଟ୍ରୁଡୁ ମଧ୍ୟ ଜି-20 ବୈଠକରେ ଯୋଗ ଦେବେ । ଜାପାନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ, ଦକ୍ଷିଣ କୋରିଆ ଓ ଫ୍ରାନ୍ସ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ମଧ୍ୟ ସାମିଲ ହେବେ । ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକା, ତୁର୍କୀ, ଆର୍ଜେଣ୍ଟିନା ଓ ନାଇଜେରିଆ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଜି-୨୦ ବୈଠକକୁ ଆସିବେ । ଅନ୍ୟପଟେ ଭାରତରେ ଆୟୋଜି ହେଉଥିବା ଜି-20 ବୈଠକକୁ ଋଷର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭ୍ଲାଦିମିର ପୁଟିନ ଆସୁ ନାହାଁନ୍ତି ।

English summary

What is G-20 Summit ? Which Members Work Here ? Know Everything About G-20 Summit