LPG ଦର ବୃଦ୍ଧିକୁ ନେଇ ବିବାଦ: ଭାରତର ନୀତି ନୁହେଁ, ବରଂ ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ଏନର୍ଜି ଝଟକା ମୂଳ କାରଣ

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ସମ୍ପ୍ରତି ଭାରତରେ ଘରୋଇ LPG ରାନ୍ଧଣ ଗ୍ୟାସ୍ ଦର ବୃଦ୍ଧିକୁ ନେଇ ରାଜନୈତିକ ଚର୍ଚ୍ଚା ଜୋର ଧରିଛି। କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ମାର୍ଚ୍ଚ 7, 2026ରେ ଘରୋଇ LPG ସିଲିଣ୍ଡର ଦରରେ ₹60 ବୃଦ୍ଧିକୁ ଅନୁମୋଦନ କରିଥିଲେ। ବିପକ୍ଷ ଦଳମାନେ ଏହାକୁ ସରକାରଙ୍କ ବିଫଳତା ବୋଲି କହୁଥିବାବେଳେ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ କହୁଛନ୍ତି ଯେ ଏହାର ପ୍ରଧାନ କାରଣ ହେଉଛି ବିଶ୍ୱ ଏନର୍ଜି ବଜାରର ଅସ୍ଥିରତା।

Indian Oil Corporation ର ୱେବସାଇଟ୍‌ ଅନୁସାରେ 14.2 କିଲୋ ନନ୍-ସବସିଡି LPG ସିଲିଣ୍ଡର ଦିଲ୍ଲୀରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ₹913 ହୋଇଛି, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ₹853 ଥିଲା।

ବିଶ୍ୱ ଏନର୍ଜି ଦର ବୃଦ୍ଧିର ପ୍ରଭାବ

ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ବଢ଼ୁଥିବା ତଣାତଣି ଓ ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ସପ୍ଲାଇ ବାଧା ଫଳରେ ଏନର୍ଜି ଦର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଭାରତ ପ୍ରାୟ 60 ପ୍ରତିଶତ LPG ବିଦେଶରୁ ଆମଦାନି କରୁଥିବାରୁ ଦେଶୀୟ ଦର ବିଶ୍ୱ ବଜାର ସହ ଜଡିତ ରହେ।

LPG ମୂଲ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ପାଇଁ ମୁଖ୍ୟ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମାନଦଣ୍ଡ ହେଉଛି Saudi Contract Price। 2023 ଜୁଲାଇରୁ 2025 ନଭେମ୍ବର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଦର ପ୍ରାୟ 21 ପ୍ରତିଶତ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି।

ସରକାର ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇଛି

ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ଦର ବଢ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ ଭାରତରେ LPG ଦର କେତେକ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କମିଥିଲା। 2023 ଅଗଷ୍ଟରେ 14.2 କିଲୋ ସିଲିଣ୍ଡର ଦର ₹1103 ଥିବାବେଳେ 2025 ନଭେମ୍ବରରେ ଏହା ₹853 କୁ କମିଥିଲା। ଏହା ସରକାରୀ ହସ୍ତକ୍ଷେପର ପରିଣାମ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି।

ବର୍ତ୍ତମାନ ଗୋଟିଏ LPG ସିଲିଣ୍ଡରର ବାସ୍ତବ ଖର୍ଚ୍ଚ ପ୍ରାୟ ₹950 ହେଉଥିବାବେଳେ ଦିଲ୍ଲୀରେ ଗ୍ରାହକମାନେ ₹913 ଦେଉଛନ୍ତି। ଅର୍ଥାତ୍ ବିଶ୍ୱ ବଜାରର ଚାପର ଏକ ଅଂଶ ସରକାର ଓ ତେଲ କମ୍ପାନୀମାନେ ନିଜେ ବହନ କରୁଛନ୍ତି।

ହର୍ମୁଜ୍ ସମୁଦ୍ରପଥର ପ୍ରଭାବ

ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆର ତଣାତଣି ଫଳରେ Strait of Hormuz ରେ ଟ୍ୟାଙ୍କର ଚଳାଚଳ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି। ଏହି ରାସ୍ତା ଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ୱର ବହୁ ତେଲ ଓ LPG ପରିବହନ ହୁଏ ଏବଂ ଭାରତର ପ୍ରାୟ 60 ପ୍ରତିଶତ LPG ଆମଦାନି ମଧ୍ୟ ଏହି ରୁଟ୍ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ।

ପରିବାର ଉପରେ ପ୍ରଭାବ କେତେ?

ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ ଗୋଟିଏ ପରିବାର ବର୍ଷକୁ ସାଧାରଣତଃ 4-5ଟି LPG ସିଲିଣ୍ଡର ବ୍ୟବହାର କରେ। ସେହିହିସାବରେ ₹60 ବୃଦ୍ଧି ଦିନକୁ ପ୍ରାୟ 80 ପଇସା, ଅର୍ଥାତ୍ ପ୍ରତି ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ପ୍ରାୟ 20 ପଇସା ପଡ଼ିବ।

ସରକାର କହିଛି ଯେ ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ଏନର୍ଜି ସଙ୍କଟ ସତ୍ତ୍ୱେ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ଉପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାର ପକାଇ ନ ଦେଇ କେବଳ ସୀମିତ ଦର ସଂଶୋଧନ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ଘରୋଇ ରାନ୍ଧଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ସ୍ଥିର ରଖିବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ।

English summary

The Reality Behind India’s LPG Crisis Debate: Global Energy Shock, Not Policy Failure