ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଇସ୍ତଫା ଗ୍ରହଣ କଲେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଦ୍ରୌପଦୀ ମୁର୍ମୁ

ଉପ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଜଗଦୀପ ଧନଖଡ଼ଙ୍କ ଇସ୍ତଫା ଗୃହୀତ। ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଇସ୍ତଫା ଗ୍ରହଣ କଲେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଦ୍ରୌପଦୀ ମୁର୍ମୁ । ଗତକାଲି ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟଗତ କାରଣ ଦର୍ଶାଇ ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପଦରୁ ଇସ୍ତଫା ଦେଇଥିଲେ ଜଗଦୀପ ଧନଖଡ଼ ।

ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିର୍ବାଚନରେ ଭୋଟ କିପରି କରାଯାଏ?

ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୬୬ ରେ ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି। ଏହି ନିର୍ବାଚନ ଆନୁପାତିକ ପ୍ରତିନିଧି ପଦ୍ଧତି ଦ୍ୱାରା କରାଯାଏ, ଯାହା ଲୋକସଭା କିମ୍ବା ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନର ଭୋଟିଂ ପ୍ରକ୍ରିୟାଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ। ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିର୍ବାଚନରେ ଭୋଟିଂ ଏକକ ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣୀୟ ଭୋଟ ସିଷ୍ଟମ ମାଧ୍ୟମରେ କରାଯାଏ। ସରଳ ଶବ୍ଦରେ କହିବାକୁ ଗଲେ, ଏହି ନିର୍ବାଚନରେ ଭୋଟରଙ୍କୁ ପସନ୍ଦ ଆଧାରରେ ଭୋଟ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ।

ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ପସନ୍ଦ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ, ଦ୍ୱିତୀୟ ପସନ୍ଦ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଇଟି ଏବଂ ସେହିପରି, ସେ ବାଲଟ୍ ପେପରରେ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ତାଙ୍କର ପସନ୍ଦ ସଂଖ୍ୟା ଲେଖନ୍ତି। ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଗୁପ୍ତ ବାଲଟ୍ ସିଷ୍ଟମ ମାଧ୍ୟମରେ କରାଯାଏ। ଭୋଟରଙ୍କୁ କେବଳ ରୋମାନ ସଂଖ୍ୟା ଆକାରରେ ତାଙ୍କର ପସନ୍ଦ ଲେଖିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ। ଏହାକୁ ଲେଖିବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିବା ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କଲମ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ।

ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିର୍ବାଚନରେ କିଏ ଭୋଟ ଦିଅନ୍ତି?

ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିର୍ବାଚନରେ, ରାଜ୍ୟସଭାର ୨୩୩ ନିର୍ବାଚିତ ସାଂସଦ, ରାଜ୍ୟସଭାରେ ୧୨ ଜଣ ମନୋନୀତ ସାଂସଦ ଏବଂ ଲୋକସଭାର ୫୪୩ ଜଣ ସାଂସଦ ଭୋଟ ଦେଇପାରିବେ। ଏହିପରି, ମୋଟ ୭୮୮ ଜଣ ଭୋଟ ଦେଇପାରିବେ। ତଥାପି, ଯେତେବେଳେ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିର୍ବାଚନ ପାଇଁ ତାରିଖ ଘୋଷଣା କରିବେ, ସେତେବେଳେ ଏହା ଲୋକସଭା ଏବଂ ରାଜ୍ୟସଭାରେ ସମସ୍ତ ବର୍ତ୍ତମାନର ସଦସ୍ୟଙ୍କୁ ଗଣନା କରିବ।

ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିର୍ବାଚନରେ ଭୋଟ କିପରି କରାଯାଏ?

ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୬୬ ରେ ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି। ଏହି ନିର୍ବାଚନ ଆନୁପାତିକ ପ୍ରତିନିଧି ପଦ୍ଧତି ଦ୍ୱାରା କରାଯାଏ, ଯାହା ଲୋକସଭା କିମ୍ବା ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନର ଭୋଟିଂ ପ୍ରକ୍ରିୟାଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ। ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିର୍ବାଚନରେ ଭୋଟିଂ ଏକକ ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣୀୟ ଭୋଟ ସିଷ୍ଟମ ମାଧ୍ୟମରେ କରାଯାଏ। ସରଳ ଶବ୍ଦରେ କହିବାକୁ ଗଲେ, ଏହି ନିର୍ବାଚନରେ ଭୋଟରଙ୍କୁ ପସନ୍ଦ ଆଧାରରେ ଭୋଟ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ପସନ୍ଦ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ, ଦ୍ୱିତୀୟ ପସନ୍ଦ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଇଟି ଏବଂ ସେହିପରି, ସେ ବାଲଟ୍ ପେପରରେ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ତାଙ୍କର ପସନ୍ଦ ସଂଖ୍ୟା ଲେଖନ୍ତି। ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଗୁପ୍ତ ବାଲଟ୍ ସିଷ୍ଟମ ମାଧ୍ୟମରେ କରାଯାଏ। ଭୋଟରଙ୍କୁ କେବଳ ରୋମାନ ସଂଖ୍ୟା ଆକାରରେ ତାଙ୍କର ପସନ୍ଦ ଲେଖିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ। ଏହାକୁ ଲେଖିବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିବା ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କଲମ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ।

ଭୋଟ କିପରି ଗଣନା କରାଯାଏ?

ପ୍ରଥମେ ଦେଖାଯାଏ ଯେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାର୍ଥୀ କେତେ ପ୍ରଥମ ପସନ୍ଦ ଭୋଟ ପାଇଛନ୍ତି। ତା'ପରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ ପ୍ରଥମ ପସନ୍ଦ ଭୋଟ ଯୋଡାଯାଏ। ମୋଟ ସଂଖ୍ୟାକୁ ଦୁଇ ଦ୍ୱାରା ବିଭାଜିତ କରାଯାଏ ଏବଂ ଗୋଟିଏ ଭାଗଫଣ୍ଟରେ ଯୋଡାଯାଏ। ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରାପ୍ତ ସଂଖ୍ୟାକୁ ଜଣେ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ପାଇଁ ଗଣନାରେ ରହିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ କୋଟା ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ।

ଯଦି ପ୍ରଥମ ଗଣନାରେ ଜଣେ ପ୍ରାର୍ଥୀ ବିଜୟ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ କୋଟା ସହିତ ସମାନ କିମ୍ବା ତା'ଠାରୁ ଅଧିକ ଭୋଟ ପାଆନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ବିଜୟୀ ଘୋଷଣା କରାଯାଏ। ଯଦି ଏହା ସମ୍ଭବ ନହୁଏ ତେବେ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଆଗକୁ ନିଆଯାଇଥାଏ। ପ୍ରଥମେ, ପ୍ରଥମ ଗଣନାରେ ସବୁଠାରୁ କମ୍ ଭୋଟ ପାଇଥିବା ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କୁ ନିର୍ବାଚନ ଦୌଡ଼ରୁ ବାଦ ଦିଆଯାଏ।