ଜାଣନ୍ତୁ କିଏ କରନ୍ତି ବିଜେପି ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସଭାପତି ଚୟନ ? ଆଉ କଣ ରହିଛି ନିୟମ

Published: Saturday, January 17, 2026, 9:25 [IST]

ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି ଜାତୀୟ ସଭାପତି ନିର୍ବାଚନ ସମ୍ପର୍କରେ ଏକ ବିଜ୍ଞପ୍ତି ଜାରି କରିଛି। ଏହା ଅନୁଯାୟୀ, ନାମାଙ୍କନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଜାନୁଆରୀ ୧୯ ତାରିଖରେ ଆରମ୍ଭ ହେବ, ଜାନୁଆରୀ ୨୦ ତାରିଖରେ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଘୋଷଣା କରାଯିବ।

ଏହି ଦିନ ନୀତିନ ନବୀନ ବିଜେପି ମୁଖ୍ୟାଳୟରେ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବରେ ଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରିବେ। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦି, ଅମିତ ଶାହ, ଜେପି ନଡ୍ଡା ଏବଂ ରାଜନାଥ ସିଂହଙ୍କ ସମେତ ଦଳର ଅନେକ ବରିଷ୍ଠ ନେତା ଉପସ୍ଥିତ ରହିବେ। ତେଣୁ, ବିଜେପି ଜାତୀୟ ସଭାପତି କିପରି ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି ତାହା ବୁଝିବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।

ଏଥିରେ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନର କୌଣସି ଭୂମିକା ଅଛି କି:

ବିଜେପିର ଜାତୀୟ ସଭାପତିଙ୍କ ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଦଳର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ସମ୍ବିଧାନ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ହୁଏ। ଏଥିରେ ଭାରତର ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କର କୌଣସି ସିଧାସଳଖ ଭୂମିକା ନାହିଁ।

ଏହା ଦଳ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ଏକ ସାଂଗଠନିକ ନିର୍ବାଚନ। ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ କେବଳ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନ ଏବଂ ସାମ୍ବିଧାନିକ ପଦବୀ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ମାମଲାରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରନ୍ତି; ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଦଳୀୟ ନିର୍ବାଚନ ଏହାର ପରିସରଭୁକ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।

ବିଜେପିର ଜାତୀୟ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ କିଏ ହୋଇପାରିବେ:

ବିଜେପିର ସମ୍ବିଧାନ ଅନୁଯାୟୀ, ଜାତୀୟ ସଭାପତି ହେବା ପାଇଁ, ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଅତି କମରେ ୧୫ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଦଳର ପ୍ରାଥମିକ ସଦସ୍ୟ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ।

ଏହା ସହିତ, ସେମାନଙ୍କୁ ଚାରି ଥର ପାଇଁ ସକ୍ରିୟ ସଦସ୍ୟ ରହିବାକୁ ପଡିବ। ଜଣେ ସକ୍ରିୟ ସଦସ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି ଯିଏ ଅତି କମରେ ତିନି ବର୍ଷ ଧରି ଦଳ ସହିତ ଜଡିତ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ସାଂଗଠନିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। ଯଦିଓ ଦଳ କିଛି ପରିସ୍ଥିତିରେ ବ୍ୟତିକ୍ରମ କରିଛି, ଜାତୀୟ ସଭାପତି ସ୍ତରରେ ନିୟମଗୁଡ଼ିକୁ ବହୁତ କଠୋର ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ।

ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ତଳୁ ଉପର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ:

ବିଜେପିରେ ସାଂଗଠନିକ ନିର୍ବାଚନ ସର୍ବନିମ୍ନ ସ୍ତରରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ପ୍ରଥମେ ପ୍ରାଥମିକ କମିଟିଗୁଡ଼ିକ ଗଠନ ଏବଂ ନିର୍ବାଚିତ କରାଯାଏ। ଏହା ପରେ, ବିଭାଗ, ଜିଲ୍ଲା ଏବଂ ତା'ପରେ ରାଜ୍ୟ ସ୍ତରରେ ସଂଗଠନ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଏ।

ରାଜ୍ୟ ସ୍ତରରେ ଗଠିତ ନିର୍ବାଚନ ବୋର୍ଡ ରାଜ୍ୟ ସଭାପତିଙ୍କୁ ନିର୍ବାଚିତ କରେ। ଏହି ବୋର୍ଡରେ ସେହି ରାଜ୍ୟର ବିଧାନସଭା ଆସନ ସଂଖ୍ୟା ସହିତ ସମାନ ସଦସ୍ୟ ଥାଆନ୍ତି। ମହିଳା ଏବଂ ସଂରକ୍ଷିତ ବର୍ଗର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରାଯାଏ।

ଜାତୀୟ ପରିଷଦ କ'ଣ:

ରାଜ୍ୟ ସଭାପତିଙ୍କ ନିର୍ବାଚନ ସହିତ ଏକକାଳୀନ ଜାତୀୟ ପରିଷଦ ଗଠିତ ହୁଏ। ଜାତୀୟ ପରିଷଦ ବିଜେପିର ଜାତୀୟ ସଭାପତିଙ୍କୁ ନିର୍ବାଚିତ କରେ। ଏଥିରେ ଦେଶର ଲୋକସଭା ଆସନ ସଂଖ୍ୟା ସହିତ ସମାନ ସଦସ୍ୟ ଥାଆନ୍ତି।

ଯଦି ମହିଳା କିମ୍ବା ସଂରକ୍ଷିତ ବର୍ଗ କୌଣସି ସ୍ତରରେ କମ୍ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରନ୍ତି, ତେବେ ସମାୟୋଜନ କରାଯାଏ। ଅତି କମରେ ୫୦ ପ୍ରତିଶତ ରାଜ୍ୟରେ ସାଂଗଠନିକ ନିର୍ବାଚନ ସମାପ୍ତ ହେଲେ ହିଁ ଜାତୀୟ ସଭାପତିଙ୍କ ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ ହୋଇପାରିବ।

ମନୋନୟନ ଠାରୁ ସମ୍ମତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରକ୍ରିୟା:

ଜାତୀୟ ସଭାପତି ପଦ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ନାମାଙ୍କନ ଅତି କମରେ ପାଞ୍ଚଟି ରାଜ୍ୟର ଜାତୀୟ ପରିଷଦ ୟୁନିଟରୁ ଆସିବା ଆବଶ୍ୟକ। ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ଲିଖିତ ସମ୍ମତି ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ।

ସାଧାରଣତଃ, ବିଜେପି ଏହି ପଦବୀ ପାଇଁ ସହମତି ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ଏକ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଏବଂ ନିର୍ବିରୋଧୀ ନିର୍ବାଚନ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ।

RSSର ଭୂମିକା କ'ଣ:

ବିଜେପିକୁ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ୱୟଂସେବକ ସଂଘର ବୈଚାରିକ ରାଜନୈତିକ ଶାଖା ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଯଦିଓ ଦଳର ସମ୍ବିଧାନରେ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବରେ RSSର ଭୂମିକା ଉଲ୍ଲେଖ ନାହିଁ, ବାସ୍ତବରେ, RSSର ମତାମତକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ।

ରାଜ୍ୟରୁ ଜାତୀୟ ସ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ନିଷ୍ପତ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ବିଜେପି ନେତୃତ୍ୱ ଏବଂ RSS ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଏ। ବିଜେପିର ଜାତୀୟ ସଂଗଠନ ମନ୍ତ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ପାରମ୍ପାରିକ ଭାବରେ RSSରୁ ଆସିଛନ୍ତି, ଦୁଇ ସଂଗଠନ ମଧ୍ୟରେ ସମନ୍ୱୟ ବଜାୟ ରଖିଛନ୍ତି।

Published On January 17, 2026