ଶହେ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ପୁରୁଣା 'ଲିଟି-ଚୋଖା' ର ଇତିହାସ , କିପରି ହେଲା "ବିହାର" ର ପରିଚୟ ? ଘରୁ - ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର...

ଲିଟି-ଚୋଖା ସମସ୍ତଙ୍କ ଭାରି ପ୍ରିୟ । ବିହାରର ସଂସ୍କୃତି ଏବଂ ପରିଚୟର ପ୍ରତୀକ ପାଲଟିଛି । ଲିଟି-ଚୋଖାର ସ୍ୱାଦ ଏତେ ଅନନ୍ୟ ଏବଂ ଚମତ୍କାର ଯେ ଏହାକୁ ଥରେ ଖାଇବା ପରେ ସମସ୍ତେ ଏହାକୁ ଆଉଥରେ ଖାଇବାକୁ ପାଗଳ ହୋଇଯାଆନ୍ତି । ଆଜି କେବଳ ଭାରତ ନୁହେଁ, ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ଲୋକମାନେ ଏହି ଉତ୍ସାହକୁ ବହୁତ ଉତ୍ସାହରେ ଖାଆନ୍ତି । ଅବଶ୍ୟ, ଲିଟି ଚୋଖାର ରୂପ ସମୟ ସହିତ ବଦଳିବାକୁ ଲାଗିଛି କିନ୍ତୁ ଏହାର ସ୍ୱାଦ ସର୍ବଦା ଲୋକଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଶାସନ କରିଆସୁଛି । ହଁ, ଆପଣ ଜାଣି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେବେ ଯେ ଲିଟି-ଚୋଖା ଇତିହାସ ବହୁ ପୁରୁଣା।

ମଗଧ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ସହିତ ଇତିହାସ

ଲିଟି-ଚୋଖା କେବେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା ସେ ସମ୍ବନ୍ଧରେ କୌଣସି ଠୋସ୍ ପ୍ରମାଣ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ କିଛି ଐତିହାସିକ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ଏହାର ମୂଳ ମଗଧ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ସହିତ ଜଡିତ, ଯାହା ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ୬ଷ୍ଠ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ବିହାର ଏବଂ ଝାଖଣ୍ଡର କିଛି ଅଂଶ ଶାସନ କରିଥିଲା। ମଗଧ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ସେହି ସମୟର ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଥିଲା ଏବଂ ଏହାର ରାଜଧାନୀ ପାଟଳି ପୁତ୍ର (ଆଜିର ପାଟନା) ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ସହର ଥିଲା । ଯେତେବେଳେ ଗ୍ରୀକ୍ ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତ ମେଗାଷ୍ଟେନସ୍ ପ୍ରାୟ ୩୫୦ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବରୁ ପ୍ରାୟ ୨୯୦ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ ପାଟଳି ପୁତ୍ର ଆସିଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ସେ ସହରର ସମୃଦ୍ଧତା ଏବଂ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନଶୈଳୀ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।

ରୋଷେଇ ଘରଠାରୁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ

ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ ଲିଟି-ଚୋଖା ମଗଧ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ସୈନିକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟଧିକ ପୁଷ୍ଟିକର ଏବଂ ପୋର୍ଟେବଲ୍ ଖାଦ୍ୟ ଥିଲା ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ଏହାକୁ ସାଙ୍ଗରେ ନେଇଥିଲେ । ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ସୈନିକମାନେ ଏହାକୁ ନେଇ ଗରମ ପଥର କିମ୍ବା ଗାଈର ଗୋବର ଉପରେ ସେକି, ଚଟନି ସହିତ ଖାଇଥା'ନ୍ତି । ଲିଟିକୁ ଗହମର ଅଟାରୁ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଏଥିରେ ସତ୍ତୁ, ଘିଅ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ମସଲା ରହିଥିଲା । ସେହି ସମୟରେ, ଆଳୁ ଏବଂ କଦଳୀରେ ତିଆରି ଚୋଖା ଏବଂ ଲିଟି ସହିତ ବହୁତ ସ୍ବାଦଯୁକ୍ତ ।

ସମୟ ସହିତ ସ୍ୱାଦ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ

ଆଜି ଲିଟି-ଚୋଖାର ସ୍ୱାଦ ଯେତିକି ପରିଚିତ, ଏହାର ଉତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ଇତିହାସ ମଧ୍ୟ ପୁରୁଣା । ବିଭିନ୍ନ ଶାସକଙ୍କ ଆଗମନ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ଆଦାନ ପ୍ରଦାନ ସହିତ ରୋଷେଇରେ ଅନେକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଛି ।ମୋଗଲ କାଳରେ ରାଜକୀୟ ରୋଷେଇମାନେ ଲିଟିଙ୍କୁ ଏକ ନୂତନ ଦିଗ ଦେଇଥିଲେ । ଲିଟିକୁ ମୋଗଲ ସମ୍ରାଟମାନଙ୍କୁ ପାୟା ଏବଂ ଶୋରବା ସହିତ ପରିବେଷଣ କରାଯାଇଥିଲା ଏହା ରାଜକୀୟ ରୋଷେଇର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଏବଂ ପରୀକ୍ଷଣର ଏକ ଉଦାହରଣ । ଲିଟିକୁ ଅଧିକ ରାଜକୀୟ ସ୍ୱାଦ ଦେବା ପାଇଁ ଏଥିରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ବାଦାମ ଏବଂ ଶୁଖିଲା ଫଳ ମଧ୍ୟ ମିଶାଯାଇଥିଲା ।

ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଚୋଖା ଉତ୍ପତ୍ତି ଝାଖଣ୍ଡର ଆଦିବାସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ସହିତ ଜଡିତ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ। କାଠ ନିଆଁରେ ଆଳୁ, କଦଳୀ, ଟମାଟୋ ଏବଂ ପିଆଜ ପରି ପନିପରିବା ଭଜା ଏବଂ ମାଲିସ୍ କରି ସେମାନେ ଏକ ସରଳ ଥାଳି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିଲେ । ଏହି ଚୋଖା ଚାଉଳ କିମ୍ବା ମିଲେଟର ମୁଖ୍ୟ ଭୋଜନ ସହିତ ପରିବେଷଣ କରାଯାଇଥିଲା |। ଏହା ଏକ ଅତି ସରଳ ଏବଂ ପୁଷ୍ଟିକର ଖାଦ୍ୟ ଯାହାକି ଆଦିବାସୀମାନଙ୍କ ଦୈନଦିନ ଜୀବନର ଏକ ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ଥିଲା ।

ସମୟ ସହିତ, ଲିଟି ଏବଂ ଚୋଖାର ମିଶ୍ରଣ ଏକ ସୁସ୍ୱାଦୁତା ହେଲା ଯାହା ବିହାର ଏବଂ ଝାଡଖଣ୍ଡର ପରିଚୟ ହୋଇଗଲା । ଲିଟିର ଭିତରର କୋମଳ ଏବଂ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଏବଂ ଚୋଖାର ଟାଙ୍ଗୀ ଏବଂ ମସଲାଯୁକ୍ତ ସ୍ୱାଦ ପରସ୍ପରକୁ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କରେ । ଆଜି ଲିଟି-ଚୋଖା ସମଗ୍ର ଭାରତରେ ଲୋକପ୍ରିୟ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ରେଷ୍ଟୁରାଣ୍ଟ ଏବଂ ଷ୍ଟ୍ରିଟ୍ ଫୁଡ୍ ଷ୍ଟଲରେ ସହଜରେ ଉପଲବ୍ଧ । ଏହିପରି, ଲିଟି-ଚୋଖା କେବଳ ଏକ ଖାଦ୍ୟ ନୁହେଁ ବରଂ ଏହା ଆମର ଇତିହାସ, ସଂସ୍କୃତି ଏବଂ ବିବିଧତାକୁ ପ୍ରତିପାଦିତ କରେ । ଏହା ଏକ ଥାଳି ଯାହା ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ବିକଶିତ ହୋଇଛି ଏବଂ ତଥାପି ଲୋକଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଥାଏ ।

ଖାଦ୍ୟ ଯାହା ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଆବଶ୍ୟକ

ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ଲିଟି-ଚୋଖା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ଇତିହାସ ଏହାର ସାକ୍ଷୀ ଅଟେ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ, ଲିଟି ସୈନିକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଆଦର୍ଶ ଖାଦ୍ୟ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଉଥିଲା । ଏହା ସହଜରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇପାରେ ଏବଂ କୌଣସି ବାସନ ବିନା ରନ୍ଧା ହୋଇପାରେ । ଏହାର ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହୁଥିବାରୁ ଜୀବନ ହେତୁ, ସୈନିକମାନେ ଦୀର୍ଘ ଅଭିଯାନ ସମୟରେ ଏହାକୁ ସାଙ୍ଗରେ ନେଇପାରନ୍ତି । 1857 ର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ସମୟରେ ଲିଟିର ଉପଯୋଗିତା ଆହୁରି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା ।

ତାନ୍ତିଆ ଟୋପ, ରାଣୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀବାଇ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀମାନେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଗୁପ୍ତରେ ରହୁଥିବାବେଳେ ଲିଟିକୁ ସେମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ କରିଥିଲେ । ଲିଟି ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ସର୍ବନିମ୍ନ ଉପାଦାନ ଆବଶ୍ୟକ ଥିଲା ଏବଂ ଏହା ଜଙ୍ଗଲରେ ସହଜରେ ଉପଲବ୍ଧ ଉପାଦାନରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇପାରେ । ଲିଟି ଏହାକୁ ନିଆଁ ଉପରେ କିମ୍ବା ଗରମ ପଥର ଉପରେ ତିଆରି କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ଇନ୍ଧନ ସଞ୍ଚୟ କରିଥିଲା । ଅଧିକନ୍ତୁ, ଲିଟିକୁ ପାଣିରେ ଭିଜାଇ ଅନେକ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରଖାଯାଇପାରେ, ଯେଉଁ କାରଣରୁ ସୈନିକମାନେ ଖାଦ୍ୟ ଅଭାବର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇନଥିଲେ ।

ଲିଟିରେ ଥିବା ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱ ସୈନିକମାନଙ୍କୁ ସୁସ୍ଥ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କଲା । ଶକ୍ତି ଯୋଗାଇବାରେ ଏହାର ସାମର୍ଥ୍ୟ ସୈନିକମାନଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଜଙ୍ଗଲରେ ଲୁଚି ରହିବାକୁ ଏବଂ ବ୍ରିଟିଶମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ କରିଥିଲା । ଏହିପରି, ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ଲିଟି ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରି ଭାରତୀୟଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଆଇକନ୍ ହୋଇଗଲା ।