Knowledge Story: ଟ୍ରେନ୍‌ର ଇଞ୍ଜିନ୍ କେମିତି ଷ୍ଟାର୍ଟ ହୁଏ? ଇଞ୍ଜିନ୍ କିପରି ଅନ୍ ଏବଂ ଅଫ୍ ହୁଏ? ଆପଣ ଜାଣନ୍ତି କି?

ଭାରତ ହେଉଛି ଲାଇଫ୍ ଲାଇନ। ଆପଣ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ କିଛି ସମୟ ଟ୍ରେନରେ ଯାତ୍ରା କରିଥିବେ | ଆପଣ କେବେ ଚିନ୍ତା କରିଛନ୍ତି କି ଟ୍ରେନ୍ କିପରି ଚାଲିବା ଆରମ୍ଭ କରେ? କାର୍-ବାଇକ୍ ପରି ଆରମ୍ଭ ଏବଂ ବନ୍ଦ କରିବା ପାଇଁ ଟ୍ରେନ୍ଗୁଡ଼ିକ ଏକ ଚାବି ଆବଶ୍ୟକ କରେ କି?

ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇର ନୂତନ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ୱେଟିଂ ଟିକେଟ୍ ଥିବା ଯାତ୍ରୀମାନେ ଆଉ ସ୍ଲିପର୍ ଓ ଏସି କୋଚ୍‌ରେ ଯାତ୍ରା କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ୱେଟିଂ ଟିକେଟ୍ ଥିବା ଲୋକମାନେ କେବଳ ସାଧାରଣ କୋଚରେ ଯାତ୍ରା କରିପାରିବେ । ଯଦି କୌଣସି ଯାତ୍ରୀ ୱେଟିଂ ଟିକେଟରେ ସ୍ଲିପର କିମ୍ବା ଏସି କୋଚରେ ଯାତ୍ରା କରୁଥିବାର ଦେଖାଯାଏ, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ଜରିମାନା ଦେବାକୁ ପଡିବ । ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ରିଜର୍ଭେସନ କୋଚରେ ଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ସୁବିଧା ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଏବଂ କୋଚରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଭିଡ଼ ହ୍ରାସ କରିବା ।

ଭାରତୀୟ ରେଳ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଇଞ୍ଜିନ ବ୍ୟବହାର କରେ । ପ୍ରଥମ - ଡିଜେଲ ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ଯଥା ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ପାୱାର୍ ଉପରେ ଚାଲିଥାଏ । ଡିଜେଲ ଇଞ୍ଜିନଗୁଡ଼ିକର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ହ୍ୟାଣ୍ଡେଲ ଅଛି, ଯାହାକୁ ରିଭର୍ସ ହ୍ୟାଣ୍ଡେଲ କୁହାଯାଏ । ଟ୍ରେନ୍ ଆରମ୍ଭ ଏବଂ ବନ୍ଦ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ହ୍ୟାଣ୍ଡଲ୍ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ଏହା କାର କିମ୍ବା ବାଇକ୍ ଚାବି ପରି ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ଟ୍ରେନ୍ ଚାବି କୁହାଯାଇପାରେ ।

ଟ୍ରେନର ଗତି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଏବଂ ଓଲଟା କରିବା ପାଇଁ ରିଭର୍ସର୍ ହ୍ୟାଣ୍ଡଲ୍ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ଇଞ୍ଜିନ୍ ବିଷୟରେ କହିବାକୁ ଗଲେ ପ୍ରଥମେ ପ୍ୟାଣ୍ଟୋଗ୍ରାଫ୍ (ଓଭରହେଡ୍ ଲାଇନ୍ ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ ମାଧ୍ୟମରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିବହନ କରିବାର ମାଧ୍ୟମ) ବାୟୁ ଚାପରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ । ତା'ପରେ କଣ୍ଟାକ୍ଟ ତାରକୁ ଉପରକୁ ଉଠାଯାଏ ଏବଂ ସର୍କିଟ ବ୍ରେକର ଅନ୍ ହୋଇଯାଏ ।

ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏକ ଚାବି କିମ୍ବା ଲିଭର ମାଧ୍ୟମରେ କରାଯାଇଥାଏ, ଯାହାକୁ ରେଳ ପାର୍ଲାନ୍ସରେ 'ZPT' କିମ୍ବା 'Panto Key' କୁହାଯାଏ ।

ଏହି ଯନ୍ତ୍ର ଭାରତୀୟ ରେଳର କିଛି WDM2 ବର୍ଗ ଲୋକୋମୋଟିଭରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ଅବଶ୍ୟ, ନୂତନ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଇଞ୍ଜିନଗୁଡିକ ନିକଟ ଅତୀତରେ ପହଞ୍ଚିଛି, ଯାହା ଅନେକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଛି ।

ନୂତନ ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ଇଞ୍ଜିନ୍ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପାଇଁ କୌଣସି ଚାବି, ଲିଭର କିମ୍ବା ପାଣ୍ଟୋ ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ । ବରଂ ଏହା ଏକ ସୁଇଚ୍ ସହିତ ଅନ୍ ଏବଂ ଅଫ୍ ଅଟେ । ଯେପରି ଅନେକ ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ କାର୍ ଅଛି ।
ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇ ଟିକେଟ ବୁକିଂ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଛି । ଏବେ ସ୍ଲିପର ଏବଂ ଏସି କୋଚରେ ଅପେକ୍ଷା ଟିକେଟ୍ ବୈଧ ହେବ ନାହିଁ; କେବଳ ସାଧାରଣ କୋଚରେ ଅପେକ୍ଷା ଟିକେଟରେ ଯାତ୍ରା ସମ୍ଭବ ହେବ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଆଗୁଆ ସଂରକ୍ଷଣ ଅବଧି ୧୨୦ ଦିନରୁ ୬୦ ଦିନକୁ ହ୍ରାସ କରାଯାଇଛି।