Israel-Iran War: ଇସ୍ରାଏଲ ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତ ପାଇଁ କିଏ କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ?

Israel-Iran War: ଯେପରି ଇସ୍ରାଏଲ ସେହିପରି ଇରାନ ମଧ୍ୟ ଭାରତ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଷୟକୁ ଆସେ, ଇସ୍ରାଏଲ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଇରାନକୁ ପଛରେ ପକାଏ ।ଗତ ୫ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତ ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ ମଧ୍ୟରେ ବାଣିଜ୍ୟ ଦ୍ୱିଗୁଣିତ ହୋଇଥିବାବେଳେ ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଇରାନ ଏବଂ ଭାରତ ମଧ୍ୟରେ ବାଣିଜ୍ୟ ହ୍ରାସ ପାଇଛି । ଏହି ବଢୁଥିବା ବାଣିଜ୍ୟ ଭାରତ ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ ମଧ୍ୟରେ ବନ୍ଧୁତ୍ୱକୁ ମଜବୁତ କରେ ।

ଇରାନ ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ ମଧ୍ୟରେ ତିକ୍ତତା ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି । ଉଭୟ ଦେଶ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆଗ୍ରହୀ ଅଟନ୍ତି । ହମାସ୍ ମୁଖ୍ୟ ହାନିଆ ଏବଂ ହିଜବୁଲ ମୁଖ୍ୟ ନାସରାଲ୍ଲାଙ୍କ ହତ୍ୟା ପରେ ହିଁ ଇରାନ ଇସ୍ରାଏଲଠାରୁ ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବ ବୋଲି ଆଶଙ୍କା ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା। ମଙ୍ଗଳବାର (ଅକ୍ଟୋବର 1) ରେ ଏହା ଇସ୍ରାଏଲ ଉପରେ ପ୍ରାୟ 200 ବାଲିଷ୍ଟିକ୍ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ନିକ୍ଷେପ କରିଥିଲା । ଇରାନ ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ ମଧ୍ୟରେ ତିକ୍ତତା ବୃଦ୍ଧି ଭାରତ ପାଇଁ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ । ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବର ଏହି ଦୁଇ ଦେଶ ଏପରି, ଯାହା ସହ ଭାରତର ଭଲ ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି, କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ସବୁଠାରୁ ବିଶେଷ ଏବଂ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଆସେ, ଇସ୍ରାଏଲ ଇରାନକୁ ପଛରେ ପକାଏ ।

ଇସ୍ରାଏଲ ଭାରତ ବିରୋଧରେ କୌଣସି ବିବୃତ୍ତି ଦେଇ ନାହିଁ କିମ୍ବା ଏହାର କୌଣସି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇ ନାହିଁ । କିନ୍ତୁ ଇରାନ ସହିତ ସମୟ ସମୟରେ ଏହା ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି । କେବଳ ଗତ ମାସରେ ଇରାନର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନେତା ଅଯତୁଲ୍ଲା ଅଲି ଖାମେନେ ଭାରତରେ ମୁସଲମାନମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା ପ୍ରକଟ କରିଥିଲେ ।

ମୁସଲମାନ ଅଧିକାରର ଉଲ୍ଲଂଘନ କରୁଥିବା ଦେଶମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଭାରତକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିଥିଲେ । ଭାରତତେ ମୁସଲମାନ ଅତ୍ୟାଚାର ବୋଲି ଅଭିହିତ କରୁଥିବାବେଳେ ଖାମେନେ ଏହାକୁ ମିଆଁମାର ଏବଂ ଗାଜା ସହିତ ଗଣନା କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବିବୃତ୍ତିରେ ଭାରତ କହିଛି ଯେ ସେ ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କ ରେକର୍ଡ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ।

ଏହା ବ୍ୟତୀତ ସେ ୨୦୨୦ ର ଦିଲ୍ଲୀ ଦଙ୍ଗା ସମ୍ପର୍କରେ ଏକ ବିବୃତ୍ତି ମଧ୍ୟ ଦେଇଛନ୍ତି। ସେ ଏହି ଦଙ୍ଗାକୁ ମୁସଲମାନମାନଙ୍କର ଏକ ଜନଶୁଣାଣି ବୋଲି କହିଥିଲେ। ଜାମ୍ମୁ କାଶ୍ମୀରରୁ ଧାରା 370 ହଟାଇବା ଉପରେ ଖାମେନେ ନିଜର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଇଛନ୍ତି। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ କାଶ୍ମୀରରେ ମୁସଲମାନମାନଙ୍କ ଅବସ୍ଥାକୁ ନେଇ ଆମେ ଚିନ୍ତିତ। ଆମର ଭାରତ ସହ ଭଲ ସମ୍ପର୍କ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଆମେ ଆଶା କରୁଛୁ କାଶ୍ମୀରବାସୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଭାରତ ସରକାର ଉପଯୁକ୍ତ ନୀତି ଆପଣାଇବେ ଏବଂ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ମୁସଲମାନମାନଙ୍କ ଉପରେ ହେଉଥିବା ଅତ୍ୟାଚାର ବନ୍ଦ କରିବେ।

ଇସ୍ରାଏଲ ଏବଂ ଭାରତ ମଧ୍ୟରେ ବନ୍ଧୁତା...
1992 ରେ ଭାରତ ଇସ୍ରାଏଲ ସହିତ କୂଟନୈତିକ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲା। ସେବେଠାରୁ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ ମଜବୁତ ହୋଇଛି। ଏହି ଅବଧି ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟବସାୟ ଯଥେଷ୍ଟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି । 1992 ରେ ପ୍ରାୟ 200 ନିୟୁତ ଡଲାର ଯାହା 2022-23 ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ 10.7 ବିଲିୟନ ଡ଼ଲାରକୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି । ଗତ ଚାରି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି ଏହା ଦ୍ୱିଗୁଣିତ ହେଲା । ଏହା 2018-19 ରେ 5.56 ବିଲିୟନ ଡ଼ଲାରରୁ 2022-23 ରେ 10.7 ବିଲିୟନ ଡ଼ଲାରକୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି । 2021-22 ରୁ 2022-23 ମଧ୍ୟରେ ବାଣିଜ୍ୟ 36.90 ପ୍ରତିଶତ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି ।

2022-23 ମସିହାରେ ଇସ୍ରାଏଲକୁ ଭାରତର ରପ୍ତାନି ମୂଲ୍ୟ 8.45 ବିଲିୟନ ଡ଼ଲାର ହୋଇଥିବାବେଳେ ଇସ୍ରାଏଲରୁ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀର ଆମଦାନୀ 2.3 ବିଲିୟନ ଡ଼ଲାର ଥିଲା। 2023-24 ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷର ପ୍ରଥମ 10 ମାସ (ଏପ୍ରିଲ-ଜାନୁଆରୀ) ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବାଣିଜ୍ୟ 5.75 ବିଲିୟନ ଡ଼ଲାରରେ ପହଁଚିଛି | ସେହି ବର୍ଷ ଇସ୍ରାଏଲ ଭାରତର 32 ତମ ବୃହତ୍ତମ ବାଣିଜ୍ୟ ଭାଗୀଦାର ଥିଲା, ଯାହାକି 2022-23 ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ ଭାରତର ମୋଟ ବାଣିଜ୍ୟର 1,167 ବିଲିୟନ ଡ଼ଲାରର 0.92 ପ୍ରତିଶତ ଥିଲା। ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏସିଆର ଭାରତ ହେଉଛି ଇସ୍ରାଏଲର ଦ୍ୱିତୀୟ ବୃହତ୍ତମ ବାଣିଜ୍ୟ ଭାଗିଦାରୀ ଏବଂ ବିଶ୍ୱରେ ସପ୍ତମ ବୃହତ୍ତମ ବାଣିଜ୍ୟ ଭାଗିଦାରୀ ବର୍ତ୍ତମାନ ଇସ୍ରାଏଲରେ ପ୍ରାୟ 18 ହଜାର ଭାରତୀୟ ଅଛନ୍ତି ।

ପ୍ରଥମ ଭାରତୀୟ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ଇସ୍ରାଏଲ ଗସ୍ତରେ ଯାଇଥିଲେ

2014 ରେ କେନ୍ଦ୍ରରେ କ୍ଷମତାକୁ ଆସିବା ପରେ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ 2017 ରେ ଇସ୍ରାଏଲ ଗସ୍ତ କରିଥିଲେ। ସେ ଇସ୍ରାଏଲ ଗସ୍ତରେ ଆସିଥିବା ପ୍ରଥମ ଭାରତୀୟ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ। ଆତଙ୍କବାଦ ବିରୋଧୀ ତଥା ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଇସ୍ରାଏଲ ଏବଂ ଭାରତ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ମିଳିତ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଆସୁଛନ୍ତି ଏବଂ ଭାରତ ଇହୁଦୀ ରାଜ୍ୟରୁ ଅସ୍ତ୍ର କ୍ରୟ କରୁଛି। ଇସ୍ରାଏଲ ଏବଂ ଭାରତ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଦୃଢ଼ ବନ୍ଧୁତାକୁ ଆପଣ ଜାଣିପାରିବେ ଯେ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀ ଇସ୍ରାଏଲ ଯାଇଥିଲେ, ବେଞ୍ଜାମିନ୍ ନେତାନ୍ୟାହୁ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଉଚ୍ଚ ସ୍ତରୀୟ ରେଡ୍ କାର୍ପେଟ୍ ସ୍ୱାଗତ କରିଥିଲେ । ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀ ଯେଉଁଠାକୁ ଯାଇଥିଲେ, ନେତାନ୍ୟାହୁ ତାଙ୍କ ସହ ଥିଲେ । ସେ ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ପରି ଉଚ୍ଚ ସ୍ତରୀୟ ଅତିଥିମାନଙ୍କୁ ଏପରି ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି ।

ଇରାନ ଏବଂ ଭାରତ ମଧ୍ୟରେ ବନ୍ଧୁତା...
ଯେପରି ଇସ୍ରାଏଲ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, ଇରାନ ମଧ୍ୟ ଭାରତ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ଇତିମଧ୍ୟରେ, ଇରାନ ସହିତ ଭାରତର ମଧ୍ୟ ଭଲ ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି। ଉଭୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ବ୍ୟବସାୟିକ ସମ୍ପର୍କ ଅଛି । ବିଶେଷକରି ଶକ୍ତି ଏବଂ ଭିତ୍ତିଭୂମି ନିର୍ମାଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ । ଭାରତ 10 ବର୍ଷ ଧରି ଇରାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ରଣନୈତତିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଚାବାହର ବନ୍ଦରର ଅପରେଟିଂ ଅଧିକାର ହାସଲ କରିଛି । ଏହା ସହିତ ଭାରତୀୟ କମ୍ପାନୀଗୁଡିକ ଇରାନରୁ ଶସ୍ତା ତେଲ କିଣୁଛନ୍ତି ।

ତେବେ ଇସ୍ରାଏଲ ତୁଳନାରେ ଇରାନ ସହ ଭାରତର ବାଣିଜ୍ୟ ହ୍ରାସ ପାଇଛି । 2022-23 ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ ଇରାନ ଭାରତର 59 ତମ ବୃହତ୍ତମ ବାଣିଜ୍ୟ ଭାଗୀଦାର ଥିଲା । ଏହା ସହିତ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବାଣିଜ୍ୟ 2.33 ବିଲିୟନ ଡ଼ଲାରରେ ପହଁଚିଛି । 2022-23 ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ ବୃଦ୍ଧି ପୂର୍ବରୁ ଇରାନ ସହିତ ଭାରତର ବାଣିଜ୍ୟରେ ସଂକୋଚନ ଦେଖାଗଲା । 2021-22 ରେ 21.77 ପ୍ରତିଶତ ବୃଦ୍ଧି ଘଟିଥିଲା | 2022-23 ରେ ଏହା 1.94 ବିଲିୟନ ଡ଼ଲାରରୁ 2.33 ବିଲିୟନ ଡ଼ଲାରକୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି । ନାଗରିକଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବାକୁ ଗଲେ, ଇରାନରେ ପାଞ୍ଚରୁ 10 ହଜାର ଭାରତୀୟ ବାସ କରୁଛନ୍ତି । ଭାରତକୁ ତୈଳ ଯୋଗାଣକାରୀ ଦେଶ ହେଉଛି ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆର ସାଉଦି ଆରବ ଏବଂ ଇରାନ ।

ଅଶୋଧିତ ତୈଳଳ ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ର ଉପରେ ପ୍ରଭାବ

ଇରାନ ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ ମଧ୍ୟରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଇବ । ଭାରତ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଆବଶ୍ୟକତାର 85 ପ୍ରତିଶତ ଆମଦାନୀ କରେ ଏବଂ ଏହାର ମୋଟ ବ୍ୟବହାରର 7 ପ୍ରତିଶତ ସାଉଦି ଆରବ, କୁଏତ ଏବଂ ଇରାକରୁ ନେଇଥାଏ । ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଭାରତ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଆହ୍ବାନ ହୋଇପାରେ। ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ବ୍ୟତୀତ ଭାରତ ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ ମଧ୍ୟରେ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ସମେତ କୋଟି କୋଟି ଡଲାରର ବାଣିଜ୍ୟ ଅଛି, ଯାହା ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇପାରେ । କୁହାଯାଏ ଯେ ଇରାନ ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବ ପକାଇପାରେ।

ଏଥି ସହିତ, ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଭାରତାର କୁଟନୈତିକ ନୀତି ଅବଲମ୍ବନ କରିବା ମଧ୍ୟ ଭାରତ ପାଇଁ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ । ଯଦି ଭାରତ ଇସ୍ରାଏଲ ସହିତ ନିଜର ସମ୍ପର୍କ ବଜାୟ ରଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ତେବେ ଇରାନ ସହିତ ଏହାର ସମ୍ପର୍କ ଖରାପ ହୋଇପାରେ ଏବଂ ଯଦି ଏହା ଇରାନର ନିକଟତରତା ଦେଖାଏ, ତେବେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ ଭଳି ଅସନ୍ତୋଷର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ ।